Mytki i Trojanka

Mapy i opisy

Na tej stronie umieszczam mapy i opisy miejscowości Mytki, koło Baru i Trojanka, niedaleko Humania. W Mytkach mieszkali przez wiele lat moi dziadkowie "po kądzieli", Stanisław Sabin Szaniawskich i Wanda z Zawrockich Szaniawska. Tam urodzili się ich trzej pierwsi synowie: Józef Szymon, w roku 1895-tym, Feliks Stanisław, w roku 1896-tym i Wacław Antoni w, roku 1899-tym. Dlaczego tam się osiedlili, dokładnie nie wiadomo. Prawdopodobnie niedługo po Powstaniu Styczniowym, rodzina Szaniawskich musiały opuścić Ositniaczkę i dziadek Stanisław, agronom z wykształcenia, zaczął pracować na majątkach możnych Rosjan, głównie nadzorując uprawę buraków cukrowych dla dużych cukrowni. W okresie wybuchu Pierwszej Wojny światowej (około roku 1914-go) dziadkowie znaleźli się w Trojance, ale brak dotąd jakichkolwiek danych dlaczego tam się przenieśli.

952. Mytki osada – położona na zboczach trzech gór, między którymi płyną dwie niewielkie rzeczki; do tej osady włączona jest wieś Kijanówka; od miasta Bar osada oddalona jest o 10 wiorst na południowy wschód. Położenie na wyżynie i bliskość obfitych obszarów leśnych sprawia, że klimat okolicy jest bardzo dobry dla zdrowia. Ludność składa się z Małorusinów ("малороссов") wyznania prawosławnego (w osadzie Mytki mieszka: mężczyzn 375 i kobiet 325, a w wiosce Kijanówka mieszka: mężczyzn 262 i kobiet 251, a wszystkich: mężczyzn 637 i kobiet 576) i wyznania katolickiego (w Mytkach mieszka: mężczyzn 297 i kobiet 292, a w wiosce Kijanówka mieszka: mężczyzn 88 i kobiet 84, a wszystkich: mężczyzn 385 i kobiet 376). Głównym zajęciem mieszkańców jest uprawa roli, handel i rzemiosło. Nazwę swoją osiedle otrzymało od nazwiska swoich założycieli i właścicieli rodziny Mytków, o której wzmianki sięgają XV-tego wieku. Osada Mytki znajduje się w rejestrze z roku 1493-go pod nazwą Mytkowce, następnie niesłusznie je utożsamiano z Wereszczatyńcami, główną siedzibą Mytków (M. Gruszewski, "Starostwo Barskie", strony 188-189, 57, 113). Tam znajduje się cerkiew św Pokrowskiego (?), zbudowana w roku 1874-tym na wzniesieniu w środku osiedla, ufundowana z funduszów państwowych i składek parafian; przy niej dzwonnica zbudowana w tym samym czasie. Ta cerkiew – drewniana, o jednej kopule z czterema małymi głowami (dekoracyjnymi występami). "Ikonostas" trzyczęściowy, rzeźbiony z 1874-go roku. Wcześniej stała na tym miejscu unicka cerkiew drewniana, która została spalona na życzenie starych mieszkańców. Kijanowska cerkiew, (również) drewniana, pod wezwaniem Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy, z drewnianą dzwonnicą przy niej, została zbudowana w roku 1750-tym ze składek parafian. W Mytkach znajduje się studnia bardzo szanowana przez ludność; w dziesiąty piątek po Wielkiej Nocy ludność zbiera się wokół niej na odpust. Przy cerkwi w Mytkach (znajduje) się szkoła parafialna od roku 1861-szego w budynku publicznym. Szkoła publiczna istnieje od roku 1888-go we wsi Kijanówce i mieści się obecnie w nowym budynku. Cerkiewnej ziemi w osiedlu Mytki: pod budynkami 1 dziesięcina 995 sążni, uprawnej 32 dziesięciny 617 sążni, pod łąkami i lasami 7 dziesięcin 1148 sążni. Do cerkwi w Kijanówce należy ziemi: pod budynkami 485 sążni, uprawnej 20 dziesięcin 1872 sążnie, a wszystkiego 62 dziesięciny 327 sążni.

Powyższy opis skopiował Eugeniusz Czerniecki z książki: Opis statystyczny Guberni Podolskiej, Kamieniec Podolski, rok 1900. (из книги: Статистическое описание Подольской губернии. – Каменец-Подольский, 1900.)

Tłumaczył z rosyjskiego Krzysztof Serdakowski

134. Trojanka wieś – położona jest w dolinie nad bezimienną rzeczką, prawym dopływie rzeki Jatrani, niedaleko granicy między Kijowską i Chersońską gubernią: o 5 wiorst od linii kolejowej Bierszady-Ust. Klimat suchy, dobry dla zdrowia: gleba – czarnoziem. Nazwa osady pochodzi od jej położenia w pobliżu trzech jarów i początkowano nazywano osadę "Trojarka". Osada powstała z chutorów, które nazywano "Gowijewskimi chutorami" i należących do hrabiego Potockiego; około połowy bieżącego wieku Trojanka przeszła we władanie Rusieckiego. W roku 1894-tym około sześciu rodzin chłopskich przesiedliło się do Tomskiej guberni, a dziesięć rodzin otrzymało ziemię we dworze Wierchówka Balt. i zaliczeni zostali do osady Płoskiej-Zabytskiej. Obecnie zamieszkuje tutaj (w Trojance) chłopów: 825 mężczyzn i 726 kobiet oraz byłych "jednodworców": 68 mężczyzn i 70 kobiet. Głównym zajęciem mieszkańców (Trojanki) jest uprawa roli, niektórzy zajmują się przewozem, a część handluje wieprzowym tłuszczem, arbuzami i domowym ptactwem na okolicznych targach, albo w Odessie. Pierwsza świątynia parafialna była drewniana, poświęcona Płaszczowi Przenajświętszej Bogurodzicy; kiedy świątynia została wybudowana, nie wiadomo; przetrwała kilka stuleci i kiedy się zaczęła rozlatywać to ją rozebrano. Na jej miejsce w roku 1862-gim z funduszów ziemianina Józefa Rusieckiego i na zamówienie władz zbudowano nową świątynię z cegły i na kamiennych fundamentach i poświęcono ją pod imieniem św. Józefa.  Przy świątyni stanęła tak samo zbudowana dzwonnica. "Ikonostas" (иконостас) – dwupiętrowy, został odnowiony w roku 1879. Do cerkwi należy 3 dziesięciny 649 sążni ziemi pod zabudowaniami, ziemi ornej w trzech częściach po 15 dziesięcin 1944 sążni, pastwisk: 33 dziesięciny 1935 sążni i pod nieużytkami: 5 dziesięcin 230 sążni, – wszystkiego 89 dziesięcin 1446 sążni. Od 1874-go roku przy cerkwi znajduje się szkoła, od 1894-go w państwowym budynku.

Powyższy opis skopiował Eugeniusz Czerniecki z książki: Opis statystyczny Guberni Podolskiej, Kamieniec Podolski, rok 1900. (из книги: Статистическое описание Подольской губернии. – Каменец-Подольский, 1900.)

Tłumaczył z rosyjskiego Krzysztof Serdakowski

Prawie nic nie wiemy, co robił nasz dziadek w Trojance. Prawdopodobnie zarządzał majątkami ziemskimi jakiegoś magnata (może Rusieckiego?). Posiadam bardzo wyblakłą fotografią mojej mamy podpisaną przez nią na odwrocie: "Trojanka ½ roku". Z notatki wynika, że fotografia została zrobiona w roku 1915-tym. W lipcu tegoż roku zginął - gdzieś na froncie I-szej Wojny Światowej - pierwszy syn naszych dziadków Szaniawskich, a nasz wuj Józef. O śmierci syna dziadkowie dowiedzieli się jednak dopiero prawie trzy lata później! Komentarz Krzysztofa Serdakowskiego.

 

Wyjaśnienia

Иконостас ("Ikonostas") – Przegroda z ikonami i rzeźbionymi drzwiami między ołtarzem a częścią dla wiernych w świątyni prawosławnej - cerkwi.

Dziesięcina – stara rosyjska miara powierzchni = 2400 sążni kwadratowych  = 1,0925 ha

Sążeń – stara rosyjska miara powierzchni = około 4.55m². Dawniej w Rosji sążeń był również miarą długości; 1 sążeń = ok.  2,133m.

Jednodworzec – Kategoria najemnych nadzorców chłopów mających prawo do pracy w carskiej Rosji do 1866-tego roku. Do 1840-go, mieli oni prawo posiadania chłopów pańszczyźnianych.

Zebrał i przygotował w roku 2010-tym Krzysztof Serdakowski

 

Stanisław Sabin i Wanda z Zawrockich Szaniawscy

Fotografie powyższe powstały z rozdzielenia ich fotografii ślubnej wykonanej w roku 1891.Poniżej ta fotografia w całości:

Pytania i komentarze

Rysunki, Fotografie, Uwagi

Aby obejrzeć detale niżej reprodukowanych map, wystarczy "kliknąć" wewnątrz każdego rysunku, czy fotografii posiadającej "link", "kliknąć" ponownie i przesuwając obraz bocznymi suwakami dotrzeć do każdego detalu. Powiększenie można również rozszerzyć, lub zwęzić i ostatecznie zamknąć "kliknąwszy" na "X" znajdujący się w prawym górnym rogu każdego powiększenia.

Mapa austriacka okolic Baru i Mytek, z roku 1940-go w oryginalnej skali 1:200 000

.

Mapa współczesna okolic Baru i Mytek, z roku 1990-tego, w skali oryginalnej 1:100 000.

Mapa sowiecka okolic Humania i Trojanki, z roku 1953-go, w skali oryginalnej 1: 1 500 000.

Mapa współczesna okolic Trojanki, z roku 1990-tego, w skali oryginalnej 1:100 000.